Γάμος χωρίς κουμπάρο: γίνεται;

Η Μαρία και ο Άρης, ένα ζευγάρι από τη Λάρισα, δεν υπάρχουν, αλλά η θέση τους είναι γνώριμη: είχαν έναν γάμο, δύο κολλητούς, δύο κολλητές και μια θεία που «περίμενε» να γίνει κουμπάρα. Για δύο εβδομάδες σκέφτονταν σοβαρά να μην έχουν κανέναν. Να κάνουν πολιτικό, να γλιτώσουν τη συζήτηση.

Δεν είναι οι μόνοι. Το «γάμος χωρίς κουμπάρο» το ψάχνουν όσοι δεν θέλουν να στενοχωρήσουν κανέναν ή δεν έχουν κάποιον κοντινό, αλλά και όσοι έχουν ξένο κολλητό που δεν είναι ορθόδοξος.

Η απάντηση εξαρτάται από το ποιον γάμο κάνετε. Για τον πολιτικό μιλάει ο Αστικός Κώδικας, για τον θρησκευτικό η Εκκλησία. Παραθέτουμε και τα δύο με την πηγή τους, μαζί με τις λύσεις που βρίσκουν τα ζευγάρια στην πράξη.

Με λίγα λόγια:

• Πολιτικός γάμος: δεν υπάρχει κουμπάρος. Ο νόμος ζητάει δύο μάρτυρες, ενήλικες με ταυτότητα.
• Θρησκευτικός γάμος: τη δήλωση τελέσεως την υπογράφουν ο ιερέας, το ζευγάρι και οι κουμπάροι. Πρακτικά χρειάζεστε τουλάχιστον έναν.
• Κατά τις οδηγίες της Εκκλησίας, ο κουμπάρος πρέπει να είναι βαπτισμένος ορθόδοξος, και ο ιερέας το ελέγχει.
• Δεν θέλετε να διαλέξετε; Γίνεται και με δύο κουμπάρους.
• Ρωτήστε πρώτα τον εφημέριο και μετά τους φίλους σας.

Πολιτικός γάμος: μάρτυρες, όχι κουμπάροι

Το άρθρο 1367 του Αστικού Κώδικα λέει ότι ο πολιτικός γάμος γίνεται με δήλωση των μελλονύμφων «δημόσια κατά πανηγυρικό τρόπο ενώπιον δύο μαρτύρων», προς τον δήμαρχο ή τον πρόεδρο της κοινότητας.

Στο mitos.gov.gr, τον επίσημο κατάλογο διαδικασιών του Δημοσίου, οι μάρτυρες περιγράφονται ως δύο πρόσωπα άνω των 18 ετών, με ταυτότητα, που υπογράφουν μαζί με το ζευγάρι. Δεν ζητείται θρήσκευμα ή συγγένεια, και δεν έχουν καμία άλλη υποχρέωση.

Άρα στον πολιτικό γάμο μάρτυρας μπορεί να είναι ο ξένος φίλος σας ή η συνάδελφος. Πολλά ζευγάρια τους λένε «κουμπάρους» από συνήθεια, και καλά κάνουν. Νομικά όμως ο ρόλος δεν υπάρχει.

Για όλα τα χαρτιά του δημαρχείου, δείτε τα χαρτιά γάμου για εκκλησία και δημαρχείο, και αν ακόμα αποφασίζετε, τη σύγκριση πολιτικού και θρησκευτικού γάμου.

Θρησκευτικός γάμος: γιατί χρειάζεστε κουμπάρο

Για τον θρησκευτικό γάμο ο νόμος παραπέμπει στους κανόνες της ίδιας της Εκκλησίας. Οπότε κοιτάξαμε τι δημοσιεύει η Εκκλησία της Ελλάδος.

Στο κείμενο της Ιεράς Συνόδου για τις προϋποθέσεις τελέσεως θρησκευτικού γάμου, γράφει ότι μετά τον γάμο το ζευγάρι παίρνει από τον εφημέριο τη δήλωση τελέσεως γάμου, υπογεγραμμένη από τον εφημέριο, τους νεονύμφους και τους παρανύμφους (κουμπάρους). Η δήλωση κατατίθεται στο ληξιαρχείο υποχρεωτικά μέσα σε 40 ημέρες. Το ίδιο ακριβώς γράφουν και οι οδηγίες της Μητρόπολης Μονεμβασίας και Σπάρτης.

Μια εγκύκλιος της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης του 2024 προσθέτει ότι ο εφημέριος οφείλει να ελέγχει αν ο κουμπάρος είναι βαπτισμένος ορθόδοξος χριστιανός.

Δεν βρήκαμε κανένα επίσημο κείμενο που να περιγράφει ορθόδοξο γάμο χωρίς κουμπάρο. Γι' αυτό λέμε «πρακτικά χρειάζεστε». Αν έχετε κάποια ιδιαίτερη περίπτωση, μιλήστε με τον εφημέριο πριν στηρίξετε οτιδήποτε πάνω της.

Pro tip: Στο πρώτο ραντεβού με τον εφημέριο ρωτήστε τρία πράγματα: τι στοιχεία χρειάζεται από τον κουμπάρο, πόσο νωρίτερα, και αν γίνεται με δύο. Μετά μιλήστε με τους φίλους σας.

«Δεν θέλουμε να διαλέξουμε»: οι λύσεις

Εδώ βρίσκονταν η Μαρία και ο Άρης, και ο πολιτικός δεν τους έλυνε τίποτα, γιατί ήθελαν εκκλησία.

Δύο κουμπάροι. Τα έγγραφα της Εκκλησίας μιλάνε για κουμπάρους στον πληθυντικό. Συνηθισμένο μοίρασμα: ο ένας αλλάζει τις βέρες, ο άλλος τα στέφανα. Ή ένας από κάθε πλευρά. Συνήθως ο εφημέριος ζητάει απλώς τα στοιχεία και των δύο.

Κουμπάρος και «τιμητικός» ρόλος. Ο ένας φίλος γίνεται κουμπάρος, ο άλλος βγάζει τον λόγο στο τραπέζι, κρατάει τις βέρες μέχρι την εκκλησία ή συνοδεύει τη νύφη.

Η θεία. Κάθισε στο πρώτο τραπέζι, δίπλα στους γονείς, και την ανέφεραν ονομαστικά στον λόγο. Συχνά αυτό τη χαροποιεί περισσότερο από τα στέφανα στα χέρια.

Η άποψή μας: αν δεν έχεις «προφανή» κουμπάρο, δεν τρέχει τίποτα. Κρίμα είναι να διαλέξεις κάποιον μόνο για να μη θυμώσει ένας άλλος.

Όταν ο κολλητός δεν είναι ορθόδοξος

Η μία κολλητή της Μαρίας είναι καθολική. Δεν μπορούσε να γίνει κουμπάρα στον ορθόδοξο γάμο, αλλά στάθηκε δίπλα στη Μαρία όλη την τελετή, χωρίς να αλλάξει στέφανα.

Το ίδιο κάνουν πολλά μικτά ζευγάρια: ένας ορθόδοξος συγγενής ή φίλος αναλαμβάνει τον ρόλο του κουμπάρου στο μυστήριο, και ο ξένος φίλος γίνεται «best man» ή «maid of honour», με λόγο και θέση δίπλα στο ζευγάρι. Αν και οι δύο σας θέλετε τον ξένο φίλο στον επίσημο ρόλο, ο πολιτικός γάμος είναι η λύση, γιατί εκεί μάρτυρας μπορεί να είναι οποιοσδήποτε ενήλικας.

Και αν ο ίδιος ο σύντροφός σας δεν είναι ορθόδοξος, ρωτήστε νωρίς τη μητρόπολη. Ο μικτός γάμος με καθολικό ή προτεστάντη επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις, αλλά θέλει επιπλέον έγγραφα.

Ποιος πληρώνει στέφανα και λαμπάδες

Στη Θεσσαλία, όπως και σε πολλά μέρη, ο κουμπάρος παραδοσιακά αναλαμβάνει στέφανα, λαμπάδες, ίσως και τον φάκελο για τον παπά. Αυτό είναι έθιμο, όχι υποχρέωση. Τα ποσά, με τις πηγές τους, θα τα βρείτε στο τι κάνει και τι πληρώνει ο κουμπάρος.

Όταν υπάρχουν δύο κουμπάροι, τα μοιράζονται. Όταν κάνετε πολιτικό, οι μάρτυρες δεν έχουν κανένα τέτοιο έξοδο και δεν πρέπει να τους το ζητήσετε. Η λογική μοιάζει πολύ με αυτή του νονού στη βάφτιση, που την εξηγούμε στο τι πληρώνει ο νονός. Και για τη μεγάλη εικόνα του κόστους, δείτε πόσο κοστίζει ένας γάμος στην Ελλάδα.

Πολιτικός και θρησκευτικός σε έναν πίνακα

Η σειρά που γλιτώνει τις παρεξηγήσεις

Γάμος χωρίς κουμπάρο γίνεται, στο δημαρχείο, με δύο μάρτυρες της επιλογής σας. Στην εκκλησία, υπολογίστε τουλάχιστον έναν βαπτισμένο ορθόδοξο κουμπάρο, και αν δεν θέλετε να διαλέξετε, δύο.

Ο κανόνας είναι απλός. Αυτό που φέρνει παρεξηγήσεις είναι η σειρά με την οποία τον μαθαίνετε: πρώτα ο εφημέριος, μετά οι φίλοι, μετά η θεία.

Μόλις κλείσει το θέμα, ο κουμπάρος και οι μάρτυρες είναι τα πρώτα ονόματα στη λίστα σας. Ξεκινήστε τη λίστα του γάμου σας με αυτούς στην κορυφή, και κρατήστε τη λίστα με τα χαρτιά και τις ημερομηνίες για ενορία ή δήμο στο planning hub.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται κουμπάρος στον πολιτικό γάμο;

Όχι. Ο πολιτικός γάμος θέλει δύο μάρτυρες άνω των 18, με ταυτότητα, σύμφωνα με το άρθρο 1367 του Αστικού Κώδικα. Δεν χρειάζεται να είναι ορθόδοξοι ή συγγενείς.

Γίνεται θρησκευτικός γάμος χωρίς κουμπάρο;

Δεν βρήκαμε επίσημο κείμενο που να το προβλέπει. Η δήλωση τελέσεως υπογράφεται από τους κουμπάρους, οπότε πρακτικά χρειάζεται τουλάχιστον ένας. Για ειδικές περιπτώσεις ρωτήστε τον εφημέριο.

Μπορεί κουμπάρος να είναι αλλόθρησκος ή καθολικός;

Όχι στον ορθόδοξο γάμο. Ο ιερέας ελέγχει ότι ο κουμπάρος είναι βαπτισμένος ορθόδοξος. Ο φίλος σας μπορεί να σταθεί δίπλα σας τιμητικά ή να είναι μάρτυρας σε πολιτικό γάμο.

Μπορούμε να έχουμε δύο κουμπάρους;

Ναι. Τα κείμενα της Εκκλησίας μιλάνε για κουμπάρους στον πληθυντικό, και συχνά ο ένας αλλάζει τις βέρες και ο άλλος τα στέφανα. Για περισσότερους, ρωτήστε την ενορία σας.

Πρέπει ο κουμπάρος να είναι άντρας;

Όχι. Η κουμπάρα κάνει ακριβώς τα ίδια, από τις βέρες μέχρι την υπογραφή.

Διαβάστε επίσης

• Πολιτικός ή θρησκευτικός γάμος στην Ελλάδα
• Χαρτιά γάμου: εκκλησία και δημαρχείο
• Τι πληρώνει ο νονός στη βάφτιση
• Ελληνικά έθιμα γάμου: ο πλήρης οδηγός
• Πόσο κοστίζει ένας γάμος στην Ελλάδα το 2026